Cơ quan thuế sẽ đối chiếu dòng tiền qua ngân hàng: Kinh doanh online không còn là "Vùng mờ"

Tại Hội thảo "Quản lý thuế theo dòng tiền: Kinh doanh an tâm, thuế minh bạch" do Cục Thuế phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức ngày 20/5, đại diện Cục Thuế cho biết ngành thuế đang từng bước chuyển đổi từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu số.

Theo đó, dữ liệu hóa đơn điện tử sẽ được sử dụng làm trung tâm và được đối chiếu với nhiều nguồn dữ liệu khác như giao dịch ngân hàng, sàn thương mại điện tử, đơn vị trung gian thanh toán và đơn vị vận chuyển. Việc kết nối dữ liệu này giúp cơ quan thuế xác định chính xác hơn nghĩa vụ thuế, phân tích rủi ro và thực hiện kiểm tra khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng được sử dụng phục vụ công tác quản lý thuế

Theo thông tin được chia sẻ tại hội thảo, ngành thuế hiện đã có dữ liệu của khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, trong đó có khoảng 200 triệu tài khoản cá nhân. Dữ liệu này được sử dụng để phục vụ công tác đối chiếu, quản lý nghĩa vụ thuế, đặc biệt đối với hoạt động kinh doanh trực tuyến, thương mại điện tử và các giao dịch có dấu hiệu rủi ro.

Tuy nhiên, đại diện Cục Thuế cũng nhấn mạnh rằng việc khai thác dữ liệu không đồng nghĩa với việc kiểm tra toàn bộ giao dịch cá nhân.

Không phải mọi giao dịch cá nhân đều thuộc diện kiểm tra

Việc phân tích dữ liệu được thực hiện trên cơ sở đánh giá rủi ro, tập trung vào các trường hợp có dấu hiệu cần xác minh như:

• Giao dịch phát sinh với tần suất hoặc giá trị bất thường;
• Dòng tiền có dấu hiệu phát sinh từ hoạt động kinh doanh nhưng chưa được kê khai;
• Tài khoản sử dụng đồng thời cho mục đích sinh hoạt cá nhân và hoạt động kinh doanh nhưng chưa có căn cứ giải trình rõ ràng.

Nói cách khác:

• Các khoản chuyển tiền phục vụ nhu cầu sinh hoạt hoặc giao dịch dân sự thông thường không phải là trọng tâm của công tác quản lý thuế;
• Các dòng tiền có dấu hiệu phát sinh từ hoạt động kinh doanh, nhận tiền thường xuyên hoặc doanh thu lớn mới là nhóm dữ liệu được ưu tiên đối chiếu.
• Người nộp thuế sử dụng chung tài khoản cá nhân và tài khoản kinh doanh cần chuẩn bị hồ sơ, chứng từ để giải trình khi cần thiết.

Những rủi ro doanh nghiệp và người kinh doanh online cần lưu ý

Khi dữ liệu giữa hóa đơn điện tử, ngân hàng, sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển và các tổ chức trung gian thanh toán được kết nối đồng bộ, các chênh lệch giữa doanh thu thực tế và doanh thu kê khai sẽ dễ dàng được phát hiện hơn.

Một số trường hợp có thể phát sinh rủi ro gồm:

• Doanh thu thực tế cao hơn doanh thu đã kê khai với cơ quan thuế;
• Tiền bán hàng được chuyển vào tài khoản cá nhân nhưng không ghi nhận doanh thu theo quy định;
• Có đơn hàng, giao nhận và thanh toán nhưng không lập hóa đơn hoặc không kê khai tương ứng;
• Một tài khoản thường xuyên nhận tiền bán hàng nhưng chưa thực hiện đăng ký hoặc kê khai thuế phù hợp;
• Dữ liệu giữa ngân hàng, sàn thương mại điện tử và hóa đơn điện tử không thống nhất.

Theo Cục Thuế, cơ quan thuế đang tăng cường đối chiếu dữ liệu từ nhiều nguồn để phát hiện các dấu hiệu chênh lệch so với thực tế kinh doanh. Định hướng quản lý là ưu tiên cảnh báo, hướng dẫn và tạo điều kiện để người nộp thuế chủ động điều chỉnh sai sót. Các biện pháp kiểm tra, thanh tra và xử lý theo quy định sẽ được áp dụng đối với những trường hợp cố tình che giấu doanh thu, trốn thuế hoặc không chấp hành sau khi đã được hướng dẫn.

Doanh nghiệp nên chủ động thực hiện những gì?

Để hạn chế rủi ro trong công tác quản lý thuế, doanh nghiệp và hộ kinh doanh nên chủ động rà soát hoạt động của mình, cụ thể:

1. Tách biệt tài khoản cá nhân và tài khoản kinh doanh

Nên sử dụng tài khoản riêng cho hoạt động kinh doanh nhằm đảm bảo tính minh bạch, tránh việc toàn bộ doanh thu phát sinh qua tài khoản cá nhân nhưng không được phản ánh trên hồ sơ thuế.

2. Đối chiếu đầy đủ giữa dòng tiền, đơn hàng và hóa đơn

Doanh thu phát sinh cần được kiểm soát đồng bộ giữa chứng từ thanh toán, đơn hàng, hóa đơn điện tử và thông tin giao nhận để đảm bảo tính nhất quán của dữ liệu.

3. Lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ

Đối với các tài khoản vừa phục vụ nhu cầu cá nhân vừa phục vụ hoạt động kinh doanh, cần lưu giữ đầy đủ hồ sơ và chứng từ để có cơ sở giải trình khi phát sinh yêu cầu từ cơ quan quản lý.

4. Rà soát doanh thu kê khai định kỳ

Thường xuyên kiểm tra, đối chiếu doanh thu từ các kênh bán hàng như sàn thương mại điện tử, chuyển khoản ngân hàng, COD, ví điện tử và hóa đơn điện tử nhằm hạn chế sai lệch dữ liệu.

5. Chủ động điều chỉnh sai sót

Trong trường hợp phát hiện việc kê khai chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác, doanh nghiệp nên chủ động rà soát và thực hiện điều chỉnh theo đúng quy định trước khi cơ quan thuế tiến hành kiểm tra.

Kết luận

Xu hướng quản lý thuế hiện nay đang chuyển dịch mạnh từ việc kiểm tra hồ sơ kê khai sang đối chiếu dữ liệu thực tế từ nhiều nguồn thông tin. Điều này đồng nghĩa với việc các hoạt động kinh doanh trực tuyến, bán hàng trên mạng xã hội, kinh doanh qua sàn thương mại điện tử hoặc nhận tiền qua nhiều tài khoản sẽ ngày càng được quản lý chặt chẽ hơn thông qua hệ thống dữ liệu số.

Đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh, minh bạch dòng tiền, quản lý đầy đủ doanh thu và thực hiện đúng nghĩa vụ kê khai thuế không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý mà còn nâng cao hiệu quả quản trị tài chính, tạo nền tảng cho hoạt động kinh doanh phát triển bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số của ngành thuế.