Nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh chuyển tiền vào tài khoản người khác để "giấu" dòng tiền

Tại hội thảo “Quản lý thuế theo dòng tiền: Kinh doanh an tâm, thuế minh bạch” do Cục Thuế phối hợp Báo Tiền Phong tổ chức ngày 20/05, ông Nguyễn Tiến Trung – Trưởng ban Kiểm tra thuế, Cục Thuế cho biết qua công tác quản lý và kiểm tra, cơ quan thuế ghi nhận nhiều hình thức có dấu hiệu rủi ro về dòng tiền trong quản lý thuế.

Những hình thức rủi ro được cơ quan thuế chỉ ra gồm:

1. Điều chuyển tiền qua hợp đồng vay vốn nội bộ

Công ty mẹ chuyển tiền cho công ty con hoặc ngược lại thông qua hợp đồng vay vốn với lãi suất cao bất thường, lãi suất thấp bất thường hoặc không có lãi suất;

Theo nhận định tại hội thảo, cách làm này có thể nhằm điều chuyển tiền, lợi nhuận, doanh thu hoặc chi phí giữa các đơn vị để làm giảm lợi nhuận tính thuế tại đơn vị có phát sinh doanh thu.

2. Mua bán nội bộ với giá bất thường

Công ty mẹ bán hàng cho công ty con với giá bất thường, hoặc công ty con mua dịch vụ từ công ty mẹ với giá không hợp lý thông qua các dịch vụ quản lý, tư vấn, giám sát…

Mục đích được nêu là điều chỉnh tăng chi phí, giảm thu nhập chịu thuế TNDN và tăng khấu trừ đầu vào đối với thuế GTGT.

3. Hợp tác đầu tư, góp vốn nhưng chia lợi nhuận không tương xứng

Có trường hợp thông qua hợp đồng hợp tác đầu tư, góp vốn nhưng phân chia lợi nhuận không tương xứng với phần vốn góp, từ đó ghi nhận lợi nhuận về các đơn vị có thể được hưởng ưu đãi thuế.

4. Tạm ứng kéo dài, tài trợ phi thương mại không rõ mục đích

Một số doanh nghiệp chuyển tiền cho doanh nghiệp khác hoặc chuyển cho cá nhân dưới dạng tạm ứng kéo dài không rõ mục đích, hoặc khoản tài trợ phi thương mại không có mục đích rõ ràng.

5. Kinh doanh online nhưng không đăng ký, không kê khai thuế

Một số cá nhân, hộ kinh doanh phát sinh doanh thu và dòng tiền lớn từ thương mại điện tử nhưng không thực hiện đăng ký, kê khai và nộp thuế.

6. Chia nhỏ doanh thu vào tài khoản người khác để che giấu dòng tiền

Cơ quan thuế cũng ghi nhận tình trạng đã đăng ký thuế nhưng lại phân chia doanh thu vào tài khoản cá nhân khác, không phải tài khoản đăng ký kinh doanh với cơ quan thuế, nhằm che giấu dòng tiền và làm giảm nghĩa vụ kê khai, nộp thuế.

Điểm đáng chú ý

Ngành thuế đang định hướng xây dựng kiến trúc dữ liệu liên thông giữa cơ quan thuế với ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán, sàn thương mại điện tử và các cơ quan quản lý liên quan; lấy định danh điện tử và mã số thuế làm nền tảng kết nối dữ liệu.

Nói cách khác:

Dòng tiền không còn là “vùng riêng” nằm ngoài dữ liệu thuế.

Khi hóa đơn điện tử, tài khoản ngân hàng, sàn thương mại điện tử, trung gian thanh toán và dữ liệu vận chuyển được đối chiếu tốt hơn, các điểm lệch sẽ ngày càng dễ bị phát hiện:

- Doanh thu thật khác doanh thu kê khai.
- Tiền về tài khoản nhưng không có hóa đơn tương ứng.
- Hợp đồng vay, tạm ứng, tài trợ không phản ánh đúng bản chất.
- Giao dịch liên kết có dấu hiệu chuyển lợi nhuận.
- Tài khoản cá nhân nhận tiền kinh doanh nhưng không kê khai đầy đủ.

Số liệu đáng lưu ý

Theo số liệu từ cơ quan thuế, giai đoạn 2020–2025, ngành thuế đã thanh tra, kiểm tra 5.083 doanh nghiệp có giao dịch liên kết; truy thu, truy hoàn và phạt 12.195 tỷ đồng; giảm lỗ 97.502 tỷ đồng và điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế 41.421 tỷ đồng. Riêng việc xác định lại giá giao dịch liên kết đã truy thu 4.444 tỷ đồng, giảm lỗ 51.323 tỷ đồng và điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế 29.382 tỷ đồng.

Doanh nghiệp cần rà ngay

- Dòng tiền nội bộ giữa công ty mẹ – công ty con có hợp đồng, lãi suất, mục đích rõ không?
- Giao dịch liên kết có giá bất thường hoặc dịch vụ quản lý, tư vấn, giám sát không hợp lý không?
- Các khoản tạm ứng kéo dài có hồ sơ giải trình không?
- Tiền bán hàng online có đi vào đúng tài khoản kinh doanh không?
- Doanh thu trên sàn, ngân hàng, hóa đơn và tờ khai thuế có khớp nhau không?
- Có khoản tiền nào đi qua tài khoản cá nhân của người thân, nhân viên hoặc bên thứ ba không?

Quản lý thuế theo dòng tiền không nhằm làm khó doanh nghiệp kinh doanh thật. Nhưng với những dòng tiền không rõ bản chất, không có hồ sơ chứng minh hoặc cố tình phân tán doanh thu, rủi ro thuế sẽ ngày càng lớn.